Fógra Gradam Ceoil RTÉ Choice – Albam Clasaiceach Éireannach
Ceiliúradh á Dhéanamh ar 21 Bhliain de Dhuais Rogha Ceoil RTÉ
Duais Rogha Ceoil RTÉ
I gcomhar le IMRO agus IRMA
Albam Clasaiceach na hÉireann
Agus is é an t-albam a bhuaigh ná…
The Táin le Horslips
Tá Albam Clasaiceach na hÉireann do Dhuais Rogha Ceoil RTÉ i gcomhar le IMRO & IRMA, díreach fógartha ar RTÉ Gold ag Will Leahy. Agus is é an t-albam a bhuaigh ná: The Táin le Horslips. Albam coincheapa a bhí dírithe ar mhiotaseolaíocht na hÉireann, ab ea é The Táin. Ba é an t-albam an dara tairiscint lánfhada a rinne an banna agus eisíodh é ar a lipéad féin in Éirinn in 1973, ar RCA sa Ríocht Aontaithe agus ar Atco sna Stáit Aontaithe.
“Ní féidir linn é a chreidiúint, i ndáiríre. Bhí a fhios againn ag an am gur albam éagsúil a bhí in The Táin. Agus thuigeamar go raibh rif den scoth in Dearg Doom. Ach níor cheap muid go gcoinneodh sé ag imeacht mar seo. Chuidigh Italia 90 agus ‘Saipan’ araon le haird a tharraingt ar an albam agus ar an singil, ach fiú murach sin, is cosúil go bhfuil mealltacht ar leith ag baint leo a choinníonn beocht bhuan iontu. Seal breá atá i 50 bliain!” – Horslips, 2026
Roghnaigh an painéal The Táin le Horslips mar Albam Clasaiceach na hÉireann do Dhuais Rogha Ceoil RTÉ. Thug siad míniú ar an rogha sin – “Mhair Horslips ar feadh 10 mbliana – 1970 go 1980. B’iontach an tionchar a bhí acu. D’athraigh siad treo forbartha an cheoil in Éirinn sna seachtóidí i ndáiríre, ní hamháin toisc gur mheasc siad ceol traidisiúnta na hÉireann le rac-cheol agus gur spreag siad go leor grúpaí áitiúla agus idirnáisiúnta ar an gcaoi sin, nó gur eisigh siad 10 n-albam sa tréimhse 10 mbliana sin, agus oidhreacht i bhfad níos mó fágtha ina ndiaidh acu mar sin ná banna áirithe eile atá aitheanta go mór leis an Rac Ceilteach, mar a thugtar ar an seánra.
B’fhéidir gurb é an chúis ba mhó leis an tionchar a bhí acu ná gur thug siad a stíl uathúil cheoil chuig gach scioból, gach halla damhsa, gach óstán, gach dioscó, agus gach halla séipéil arís agus arís eile.
Bhí tionchar ag céad eisiúint an bhanna chomh luath agus a tháinig sé amach, ach is é an ceirnín a tháinig ina dhiaidh sin is mó a sheasann amach, albam uaillmhianach coincheapa ina n-insítear scéal Táin Bó Cúailnge, finscéal ó luathlitríocht na hÉireann a phléann leis an gcogadh idir Cúige Chonnacht agus Cúige Uladh mar gheall ar tharbh luachmhar. Agus ceol traidisiúnta á úsáid acu chun stíl nua den rac-cheol a fhorbairt, a raibh baint dhíreach aici le cúlra an bhanna féin, léirigh an banna ómós do cheol ó ré a chuaigh thart, agus chuir siad é sin in oiriúint do lucht éisteachta óg, nua. Ar an gcaoi seo, chruthaigh siad domhan úrnua ó thaobh an cheoil de.
Agus, ar ndóigh, 20 bliain ina dhiaidh sin, mheall an rif ón amhrán is cáiliúla den albam lucht féachana iomlán nua chucu, agus é mar fhuaimrian don chéad fheachtas a bhí ann riamh in Éirinn do chluiche ceannais chorn an domhain”.
Ba iad Dave Fanning (Craoltóir Raidió agus Teilifíse), Caroline Henry (Bainistíocht Ealaíontóirí), Stevo Berube (Bainistíocht Ealaíontóirí & Poiblitheoir Ceoil) a bhí ina moltóirí do dhuais na bliana seo, agus ba é Paul Russell (Léiritheoir raidió, RTÉ 2FM roimhe seo) a bhí ina chathaoirleach.
Beidh an t-albam á sheinm ina iomláine anocht ar RTÉ Gold tar éis 6pm.
D’fhéadfaí a rá gurbh é “Dearg Doom” an t-amhrán ba mhó tóir ar an albam, agus áiríodh é sa chnuasach 30 Best Irish Hits le Tom Dunne, a eisíodh sa bhliain 2003. Sheinn an banna é ar The Old Grey Whistle Test ar an BBC, chomh maith le “Faster Than The Hound”. Baineadh úsáid as rif an phríomhghiotáir in “Put ‘Em Under Pressure”, amhrán fheachtas na hÉireann do Italia ‘90, agus cuireadh an t-amhrán os comhair an phobail arís, tráth ar chuir lucht éisteachta ní b’óige suim ann.
Horslips: Jim Lockhart, Eamon Carr, Barry Devlin, Charles O’ Connor, Johnny Fean
Beidh roinnt de bhaill an bhanna i láthair ar an 5 Márta chun an gradam a bhailiú.
“Tá tionchar mór millteach ag An Táin, agus níl deireadh leis an sásamh a bhaineann daoine as. Cá mbeimis murach Dearg Doom? Bheimis in 1932.”– John Kelly
Próifíl cheoil – https://open.spotify.com/artist/2mcMCQLrNDEW6O1pAEK3dr?si=6SiO5ulmT9irDYmCgYRRtw
Albaim eile a bhuaigh gradam Albam Clasaiceach na hÉireann roimhe seo –
2023 – I Do Not Want What I Haven’t Got – Sinéad O’ Connor (1990)
2024 – Achtung Baby – U2 (1991)
2025 – Watermark – Enya (1988)
———-
Ócáid Bheo, Sráid an Bhiocáire Déardaoin an 5 Márta (Díolta Amach)
Fógrófar buaiteoir Albam Éireannach na Bliana 2025 ag ócáid bheo Dhuais Rogha Ceoil RTÉ ag Sráid an Bhiocáire Déardaoin an 5 Márta, agus, craolfar an ócáid ar chlár speisialta níos faide ceithre uair an chloig ar RTÉ 2FM le Beta Da Silva ó 7-11pm.
Bronnfar an duais d’Albam Clasaiceach na hÉireann ar an oíche, chomh maith le duaiseanna d’Ealaíontóir Éireannach na Bliana agus Ealaíontóir Ceannródaíoch na Bliana.
Fógróidh Tracy Clifford Amhrán Gaeilge na Bliana 2025 ar a seó ar 2FM lá na hócáide beo agus bronnfar an gradam ar an mbuaiteoir i Sráid an Bhiocáire an oíche sin. Is í Tracy a chuirfidh an ócáid bheo i láthair freisin.
Reáchtálfar Comhráite faoi Dhuais Rogha Ceoil RTÉ Déardaoin an 5 Márta, agus beidh ceithre phainéal ó thionscal an cheoil ann ó 12.00-16.30 ag BIMM, Sráid San Proinsias. Fógrófar sonraí faoin ócáid níos déanaí an tseachtain seo.
———-
Déanfar ceiliúradh arís ar an scoth de cheol taifeadta na hÉireann ag an 21ú bliain de Dhuais Rogha Ceoil RTÉ. Tá an duais, a cuireadh ar bun sa bhliain 2005, ar cheann de bhuaicphointí na bliana i dtionscal an cheoil in Éirinn faoin tráth seo. Déanfaidh painéal ar a bhfuil aon duine dhéag de dhaoine gairmiúla maidir le meáin chumarsáide an cheoil agus de shaineolaithe ar an tionscal Albam Éireannach na Bliana a roghnú ó ghearrliosta ar a bhfuil deich gcinn d’albaim. Tá liosta de na moltóirí le fáil ar http://www.choicemusicprize.ie
Gheobhaidh buaiteoir Albam na Bliana €10,000, duaischiste atá curtha ar fáil ag Eagraíocht um Chearta Ceoil na hÉireann (IMRO) agus Cumann um Cheol Taifeadta na hÉireann (IRMA). Gheobhaidh gach ceoltóir agus grúpa a bhainfidh áit amach ar an ngearrliosta gradam a coimisiúnaíodh go speisialta.
Is páirtnéirí oifigiúla maidir le Duais Rogha Ceoil RTÉ iad RAAP, Cultúr Éireann, FMC, Minding Creative Minds, Cultural & Creative Industries Skillnet agus Coimisiún na Meán.
CRÍOCH
Chun breis eolais a fháil déan teagmháil le: Duais Rogha Ceoil: Liza Geddes, Recode Publicity I lizageddes@gmail.com RTÉ: Neil O’Gorman neil.ogorman@rte.ie