Anocht ar Prime Time RTÉ, labhróidh Marie Crowe faoin gcaoi ar athraigh Scoil Léitheoireachta saol a mic, agus faoi na deacrachtaí a chuireann isteach ar leanaí agus ar dhaoine fásta a bhfuil discléicse orthu
Anocht ar Prime Time RTÉ, labhróidh Marie Crowe faoin gcaoi ar athraigh Scoil Léitheoireachta saol a mic, agus faoi na deacrachtaí a chuireann isteach ar leanaí agus ar dhaoine fásta a bhfuil discléicse orthu
– Tugann na réaltaí spóirt Kieran Donaghy agus Jack Conan cuntas ar a dtaithí féin leis an disléicse
– Níl ach ceithre Scoil Léitheoireachta in Éirinn
Anocht, ar Prime Time RTÉ, déanann an Craoltóir Spóirt, Marie Crowe, iniúchadh ar thionchar disléicse ar dhaoine fásta agus ar leanaí, agus ar an gcaoi ar féidir le scoileanna léitheoireachta speisialaithe an dearcadh a bhíonn ag leanaí ina leith féin a athrú ó bhonn, ach áiteanna a bheith ar fáil dóibh sna scoileanna sin.
Diagnóisíodh go raibh disléicse throm ar mhac Marie Crowe, Billy, nuair a bhí sé seacht mbliana d’aois. Ní fhéadfadh Billy focail Bhéarla a raibh trí litir iontu amhail ‘cat’ agus ‘dog’ a léamh. Níor thaitin an scoil leis agus ba mhór an strus a bhaineadh leis na huaireanta a chaitheadh sé i mbun obair bhaile, a thógadh dhá oiread níos mó ama air í a dhéanamh, ná gur chóir.
Bhíodh Marie, a bhfuil ceathrar clainne aici, ag streachailt ar dtús teacht ar na hacmhainní a bhí ar fáil go dtí gur chuala sí faoi ‘Scoil Léitheoireachta’. Faoi dheireadh, fuair Billy áit i Scoil Léitheoireachta Naomh Róis i dTamhlacht, scoil amháin as ceithre scoil léitheoireachta sa tír atá maoinithe ag an Roinn Oideachais.
Tá trí cinn de na scoileanna seo i mBaile Átha Cliath agus ceann amháin i gCorcaigh. Is iondúil go bhfreastalaíonn leanaí ar an scoil léitheoireachta ar feadh bliain amháin nó dhá bhliain sula mbeidh siad 12 bhliain d’aois, chun teicnící speisialta a fhoghlaim a chabhraíonn leo léamh agus scríobh in ainneoin a gcuid disléicse.
D’athraigh an t-am a chaith Billy i Scoil Naomh Róis a shaol, agus d’athraigh sé saol theaghlach Marie freisin, dar léi. Creideann sí gur spreag an t-eispéireas é chun bheith ag foghlaim agus chun muinín a chur ina chumas féin.
Ó fuair Billy an diagnóis, labhair Marie le tuismitheoirí leanaí eile a bhfuil disléicse throm orthu ach nár éirigh lena leanaí áit a fháil i scoil léitheoireachta, agus mar chuid dá cuid oibre bhuail sí le daoine éagsúla ag an leibhéal is airde de spórt na hÉireann a raibh a dtaithí féin acu ar an disléicse.
D’fhreastail an t-imreoir rugbaí, Jack Conan, a imríonn le foireann na hÉireann, ar scoil léitheoireachta i mBaile na Manach agus d’inis sé a scéal do Prime Time, “Ag smaoineamh siar, thug sé go leor muiníne dom. Faigheann tú tuiscint níos fearr ort féin chomh maith, fiú ag an aois óg sin, agus tuiscint níos fearr ar bhealaí le scileanna a fheabhsú rud beag, go háirithe ó thaobh na léitheoireachta de.”
Bhíodh an laoch peile as Ciarraí, Kieran Donaghy, ag streachailt leis an disléicse agus eisean ag fás aníos, chomh maith. Ní bhfuair sé diagnóis go dtí go raibh sé ina dhuine fásta. Cé gur bhain sé barr feabhais amach sa chorpoideachas agus sa spórt, bhí an fhoghlaim sa seomra ranga fíor-dheacair dó sa mheánscoil. D’inis sé do Prime Time,
“Bhíodh amanna deacra ann an t-am sin, chuirtí ag breathnú i dtreo chúinne an tseomra mé toisc go mbínn ag pleidhcíocht, ach an fáth go mbínn ag pleidhcíocht ná nach raibh mé in ann an obair a leanúint.Is cuimhin liom a bheith iomlán caillte sa rang…”
Tá éileamh mór ar áiteanna i scoileanna léitheoireachta. Is beag seans go bhfaighidh leanaí áit sa scoil ach amháin má tá a gcumas léitheoireachta sa chéad nó sa dara peircintíl. I ndeisceart Bhaile Átha Cliath, fágadh iníon Dominique Kane, Amelia, idir dhá cheann na meá agus í ag fanacht le háit i scoil léitheoireachta. Tá Amelia naoi mbliana d’aois. Tá a leibhéal litearthachta an-íseal ach níl sé íseal go leor chun áit a bhaint amach.D’inis Dominique do Prime Time RTÉ, “B’uafásach an taithí a bhí againn sa bhaile. Thógadh sé uair, nó dhá uair an chloig gach lá, bhíodh na deora léi, nó rachtanna feirge, agus cleasanna an rotha á ndéanamh fud an urláir. Níl mé ag iarraidh an obair bhaile a dhéanamh. Ní féidir liom é seo a dhéanamh. Níl mé ag iarraidh dul ar scoil. Ní bhíodh fonn uirthi an carr a fhágáil ar maidin”.
Deir Ann-Marie Kealy, Príomhoide Scoil Naomh Róis “Bíonn sé deacair do leanaí a bhfuil disléicse orthu fuaimeanna i bhfocail a dhéanamh amach. Múinimid dóibh an chaoi leis na fuaimeanna a bhriseadh síos ina mbuillí, fillimid ar na bunghnéithe ar fad – agus leanaimid ar aghaidh ón bpointe sin. Ach sílim gurb é an chuid is tábhachtaí den rud ar fad ná an mhuinín a fhaigheann na leanaí as bheith linn.
Féach ar an tuairisc iomlán ar Prime Time anocht, an 20 Samhain, ar 9:35pm ar RTÉ One agus ar an RTÉ Player. Léigh an tuairisc dhigiteach ar RTÉ.ie/primetime.
